Thông tin được đưa ra tại Hội thảo khoa học quốc tế về giác mạc sinh học, diễn ra ngày 4/4 tại Hà Nội. Sự kiện do VGCT (Thành viên Tập đoàn CT Group) phối hợp cùng Hội Nhãn Khoa Việt Nam và ACRO Biomedical tổ chức.

Giác mạc sinh học - "ánh sáng" mới cho hàng trăm nghìn người bệnh

Việt Nam có hơn 500.000 người mù do bệnh lý giác mạc trong khi nguồn hiến tặng khan hiếm. Sự xuất hiện của giác mạc sinh học được kỳ vọng mở ra hướng điều trị mới, giúp mở rộng cơ hội phục hồi thị lực cho người bệnh. Thông tin trên được TS Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) - đưa ra tại Hội thảo.

Theo TS Vương Ánh Dương, bệnh lý giác mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa nhưng có thể điều trị bằng ghép giác mạc.

Nhưng trong thực tế, nhu cầu ghép ngày càng tăng trong khi nguồn hiến tặng chưa đáp ứng được. Chỉ riêng tại Bệnh viện Mắt Trung ương, số lượng bệnh nhân chờ ghép lên tới hàng nghìn trường hợp. Góp phần giải tỏa vấn đề này, đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng ngân hàng giác mạc, vận động hiến tặng từ người cho chết não và lan tỏa các giá trị nhân văn... nhưng nguồn cung vẫn thiếu hụt nghiêm trọng. Nhiều bệnh nhân phải chờ đợi kéo dài, thậm chí bỏ lỡ cơ hội điều trị.

Bên cạnh đó, không ít trường hợp bệnh lý phức tạp như bỏng mắt, tổn thương bề mặt nhãn cầu nặng hoặc thất bại ghép nhiều lần khiến phương pháp ghép truyền thống không còn hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu và phát triển các giải pháp thay thế đang trở thành xu hướng tất yếu của nhãn khoa hiện đại. Trên thế giới, các công nghệ như giác mạc nhân tạo và vật liệu sinh học đang được nghiên cứu, phát triển và ứng dụng thử nghiệm... Những tiến bộ này không chỉ giúp chủ động nguồn vật liệu mà còn mở ra cơ hội điều trị cho những bệnh nhân trước đây gần như không còn khả năng phục hồi thị lực. Đây cũng chính là nguồn hy vọng cơ hội phục hồi thị lực cho hàng trăm nghìn người bệnh tại Việt Nam.

Tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng và quản lý

Theo GS.TS.BS Tôn Thị Kim Thanh - Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam - vật liệu y sinh tiên tiến sẽ góp phần mở rộng các lựa chọn thay thế trong điều trị bệnh lý giác mạc.

"Việc phát triển và ứng dụng loại vật liệu này không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ, mà còn giúp từng bước chủ động hơn trong việc thay thế giác mạc người trong thực tiễn lâm sàng, đặc biệt trong bối cảnh nguồn giác mạc hiến tặng hiện vẫn còn nhiều hạn chế", Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Tôn Thị Kim Thanh nhấn mạnh.

Theo bà, trong công cuộc đi tìm "nguồn sáng" cho hàng trăm nghìn người bệnh này, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện mắt, các chuyên gia giác mạc và các đơn vị nghiên cứu đóng vai trò then chốt. Việc hình thành một mạng lưới chuyên môn đồng bộ sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng lâm sàng, đồng thời bảo đảm tính an toàn và hiệu quả cho người bệnh.

Đồng quan điểm, bà Đặng Thị Tươi - Phó Tổng Giám đốc Công ty công nghệ sinh học VGCT - nhận định: Việc nghiên cứu và phát triển giác mạc sinh học đang được triển khai theo định hướng mô hình “ba nhà” trong Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, với sự tham gia của các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và hệ thống y tế.

Theo bà Tươi, hướng tiếp cận này nhằm tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng và quản lý, qua đó góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn hiến tặng giác mạc, mở rộng thêm lựa chọn điều trị cho người bệnh trong bối cảnh nhu cầu ngày càng tăng. Hiện, VGCT đang phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước để nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tiến tới ứng dụng trong thực tiễn theo quy định.

Đại diện VGCT đánh giá, việc ứng dụng công nghệ mới sẽ từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn giác mạc hiến tặng, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân. Đồng thời, lĩnh vực này được kỳ vọng tạo ra giá trị kinh tế đáng kể, với ước tính đóng góp khoảng 0,3-0,4% vào tăng trưởng, khi một bộ phận người mất thị lực có thể quay trở lại lực lượng lao động.

Bên cạnh đó, việc phát triển các sản phẩm y sinh như giác mạc sinh học cũng rất phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57 về thúc đẩy công nghệ cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và tạo thêm giá trị trong lĩnh vực y tế.